Karlijn van Spankeren Persoonlijke verhalen vandaag, 09:00

Leestijd: 5 minuten

Joycelina (26) werd bewust moeder op haar 19de: ‘Het was meer dan alleen een wens, het was ook trauma’

Veel mensen denken dat een zwangerschap op jonge leeftijd een ‘ongelukje’ is. Het verhaal van Joycelina (26), die nu werkt als jeugdzorgwerker, laat zien dat het vaak veel complexer ligt. Zij werd op haar negentiende moeder: een keuze die ze zelf maakte, maar die ook voortkwam uit een diep gevoel van gemis.

“Ik ben niet per ongeluk zwanger geraakt”, vertelt ze aan NSMBL. “Ik wilde echt voor iemand zorgen. En voor wie kun je beter zorgen dan voor je eigen kind? Maar als ik nu terugkijk, zat daar ook iets anders onder.”

Diep verlangen om te zorgen

Toen Joycelina 19 was, had ze haar leven op papier redelijk op orde. Ze woonde op al een jaar zichzelf, volgde een mbo-opleiding om in de jeugdzorg te gaan werken en werkte naast haar studie. Haar leven leek stabiel, maar vanbinnen voelde dat anders.

Ze droeg jarenlang een groot deel van de zorg voor haar jongere broertje, onder andere door de gevolgen van het toeslagenschandaal. Toen ze uit huis ging, viel die rol plotseling weg. “Het werd ineens heel stil”, vertelt ze. “Ik was gewend om voor iemand te zorgen en dat viel weg. Ik had ook niet echt een netwerk om me heen. Achteraf denk ik dat ik dat heel erg miste.”

Dat gemis speelde een grotere rol dan ze toen doorhad. “Op dat moment voelde het als: mijn leven is ‘af’, wat nu? En toen dacht ik: ik wil moeder worden.”

‘In het ziekenhuis wilden ze me niet helpen’

Die wens bleek niet vanzelfsprekend. Toen Joycelina ontdekte dat ze PCOS had (een hormonale aandoening die zwanger worden moeilijker kan maken), zocht ze hulp in het ziekenhuis. Maar daar liep ze tegen iets anders aan: haar leeftijd. “Ik werd eigenlijk niet geholpen, omdat ik te jong was. Dat vond ik best heftig, want voor mij voelde het als een hele bewuste keuze.”

Uiteindelijk lukte het een jaar later toch, zonder medische hulp. “Toen ik erachter kwam dat ik zwanger was, was ik alleen maar heel blij. Dit was precies wat ik wilde.”

‘Mensen hadden meteen een oordeel’

De reacties uit haar omgeving waren gemengd. Haar moeder schrok enorm, terwijl haar vader er nuchterder in stond. “Hij zei eigenlijk: jullie wonen samen, jullie hebben al lang een relatie, dit kan gebeuren.”

Toch voelde Joycelina vooral dat er veel meningen waren, ook van mensen die haar niet eens goed kenden. “Er hangt echt een bepaald beeld om tienermoeders heen. Ik heb ook nare opmerkingen gehoord. Mensen dachten dat het per ongeluk was en noemden me zelfs een hoer. Dat vond ik heftig, juist omdat het voor mij zo’n bewuste keuze was.”

In plaats van zich te laten ontmoedigen, werkte het voor haar juist anders. “Ik wilde bewijzen dat het mij wél zou lukken.”

Een zware zwangerschap

Hoewel de zwangerschap begon als een droom die uitkwam, werd het al snel een moeilijke periode. De relatie met de vader van haar dochter verslechterde en uiteindelijk stond ze er grotendeels alleen voor. “Dat was het moment dat het mentaal echt slechter ging. Ik kreeg donkere gedachten, ook richting mezelf en mijn baby. Ik had nergens meer zin in, ik wilde niet naar buiten en mijn dag- en nachtritme raakte volledig omgedraaid.”

Joycelina kreeg te maken met een prenatale depressie en had het fysiek zwaar door haar zwangerschap. “Ik was constant ziek, moest veel overgeven en heb zelfs in het ziekenhuis gelegen. Ondertussen moest ik ook nog door met school, werk en stage.” Alles bij elkaar maakte het een intense tijd. Later leerde ze dat die keuze om moeder te worden niet alleen voortkwam uit een wens, maar ook uit wat ze had meegemaakt. “Achteraf zie ik dat het ook een keuze uit trauma was.”

Toen haar dochter werd geboren, veranderde alles. “Die eerste uren zijn een beetje een waas, maar daarna voelde ik het heel sterk: dit is het. Ik ben moeder.” Vanaf dat moment kreeg haar leven een andere focus. “Ik had het gevoel dat ik er nooit meer alleen voor zou staan. Zij werd mijn motivatie om alles goed te doen.”

‘Een privéleven had ik eigenlijk niet’

De periode daarna was allesbehalve makkelijk. Joycelina combineerde het moederschap met een fulltime studie, werk en stage. “Ik was alleen maar bezig met zorgen, werken en studeren. Een privéleven had ik eigenlijk niet.” Het ging zelfs zo ver dat ze op een gegeven moment niet meer wist hoe ze het vol moest houden.

“Ik heb mijn moeder een keer huilend opgebeld omdat ik het niet meer zag zitten. Ik voelde me schuldig dat ik zo weinig tijd met mijn dochter had.” De coronaperiode bracht onverwacht rust. “Toen kon ik eindelijk vertragen en meer tijd met haar doorbrengen. Dat voelde echt als een opluchting.”

‘Het is niet altijd een ongeluk’

In de jaren waarin ze alles tegelijk deed, haalde Joycelina haar diploma’s en bouwde ze stap voor stap haar leven op. Maar waar ze het meest trots op is? “Mijn dochter. Ze is slim, wijs en maakt me elke dag trots. Dat is voor mij het allerbelangrijkste.”

Nu, jaren later, kijkt Joycelina terug op haar keuze. Inmiddels werkt ze zelf met jongeren. Als ze terugkijkt, heeft ze absoluut geen spijt, maar wel meer inzicht. “Ik zou het niet anders hebben gewild, maar ik zie nu wel dat mijn keuze uit meer kwam dan alleen een wens.” Wat ze vooral hoopt dat mensen meenemen uit haar verhaal? “Dat het niet altijd een ongeluk is. Maar ook dat je nooit weet wat er achter iemands keuze zit. Er zit nog steeds een groot vooroordeel op jonge moeders.”

Anouk (24) verloor been nadat een vrachtwagen haar aanreed: ‘Ik zag hem op ons afkomen en toen werd alles zwart’