Karlijn van Spankeren Geld vandaag, 13:41

Leestijd: 4 minuten

Is jouw iced latte van 7 euro de reden dat je geen huis kunt kopen? TikTok waarschuwt voor treatonomics

Een pumpkin spiced latte van 8 euro, nieuwe UGG’s a 130 euro en een weekend champagne met vriendinnen dat ruim over budget ging, maar geen huis kunnen kopen? Welkom in het tijdperk van treatonomics: het financiële fenomeen dat voor geldlekken zorgt bij Gen Z’ers.

Werkt volgens hetzelfde principe als het lipstick effect, alleen dan veel breden (en duurder).

Wat zijn de treatonomics?

Treatonomics is geen officiële economische theorie, maar een populaire benaming voor het compensatiegedrag dat je steeds vaker onder Gen Z ziet. Als een koophuis, dikke spaarrekening of verre reis (gevoelsmatig) niet binnen handbereik ligt, zoeken mensen naar andere manieren om zichzelf een gevoel van vooruitgang, luxe of voldoening te geven.

Op TikTok wordt dit ook wel little treat culture genoemd. De trend draait om kleine verwenmomenten die je jezelf gunt na een lange werkdag, een behaalde prestatie of gewoon omdat je het naar eigen zeggen hebt verdiend.

@hannahwhatiswealth ‘Little luxuries’ are taking up a bigger chunk of our budget than ever before #fintok #personalfinance #underconsumption #budget ♬ original sound – hannahwhatiswealth

Hieronder ligt een ouder economisch principe: het lipstick effect. Tijdens economisch onzekere periodes zouden mensen grote aankopen uitstellen, maar wel geld blijven uitgeven aan relatief betaalbare luxe. De gedachte: als een huis, auto of vakantie onbereikbaar voelt, kan een dure lipstick, koffie of pan toch een klein gevoel van luxe geven.

De Britse Observer omschreef het als het vervangen van grote aankopen door zogeheten inchstone buys: kleine mijlpalen in plaats van de klassieke milestones, zoals een huis of auto.

Waarom het helemaal niet gek is dat treatonomics populair zijn in 2026

Omdat grote financiële doelen voor veel jonge mensen verder weg zijn komen te liggen. In Nederland was er in 2025 volgens CBS een woningtekort van bijna vierhonderdduizend woningen. Van de 25- tot 29-jarigen woonde 21,8 procent nog bij hun ouders.

De prijzen van koopwoningen en het bezit ervan stegen tussen 2020 en 2025 met 37,5 procent; huren waren in 2025 gemiddeld 16 procent duurder dan in 2020. Sparen wordt daardoor steeds moeilijker.

Daardoor ontstaat een begrijpelijke redenering: als 5 euro per dag sparen toch niet snel tot een huis leidt, waarom zou je jezelf die koffie dan ontzeggen? Die redenering is financieel niet altijd juist, maar emotioneel wel begrijpelijk.

Moet jij je zorgen maken?

Wie ook weleens video’s op TikTok over dit fenomeen ziet, weet ook dat er geroepen wordt dat dit de “grootste bedreiging” is voor de financiële toekomst van jongvolwassenen. Maar dat verdient wel wat meer nuance.

Als jij af en toe een kleine traktatie haalt, binnen een gezond budget, dan is er eigenlijk niet zoveel aan de hand. Sterker nog: geld hoeft niet alleen naar vaste lasten en sparen te gaan. De bekende 50/30/20-regel geeft als grove richtlijn dat maximaal dertig procent van je netto-inkomen naar flexibele uitgaven mag gaan. Het Nibud adviseert daarnaast om ongeveer tien procent van je inkomen te sparen, al verschilt wat haalbaar is per persoon en huishouden.

Wanneer het wél problematisch wordt, is als jij sparen uiteindelijk gaat vervangen met het doen van kleine uitgaven. Het Nibud signaleerde eerder dat jongvolwassenen vaker op de korte termijn gericht zijn dan 30-plussers: ze geven liever geld uit dan het te bewaren voor onverwachte uitgaven en een vijfde leent liever voor een aankoop dan ervoor te sparen.

Of wat dacht je van (te) grote uitgaven vermomd als selfcare? Een abonnement op een dure sportschool, een pan van honderden euro’s of steeds nieuwe interieuritems vallen eigenlijk niet meer onder een bescheiden little treat. Dit zijn eerder vormen van aspirationele consumptie: je koopt iets dat je het gevoel geeft dat je dichter bij het leven komt dat je wilt leiden. Maar kan je het écht betalen?

@eugbrandstrat Does saving for the future even make sense? Today: exploring the rationale behind the "Little Treat" economy, what South Korea shows us about where it's headed next and how politicians have adopted their own doomspending mentality. (Watch to the end to see me try my first matcha latte) — I'm Eugene Healey, a strategist and educator exploring the intersection of advertising, culture, and desire. Follow @eugbrandstrat ♬ original sound – Eugene Healey | Brand/Culture

Is het dan je eigen schuld als je geen huis kan kopen?

De take ‘jongeren kunnen geen huis kopen omdat ze te veel matcha drinken’ is natuurlijk veel te kort door de bocht. De Nederlandse woningcrisis wordt vooral veroorzaakt door een tekort aan woningen, hoge prijzen, rente, bouwkosten en verschillen in familievermogen.

Maar als er aan het einde van de maand nul euro op je rekening staat, je hebt niets gespaard en alles is op gegaan aan die zogenoemde little treats, dan is dat wel een moment voor zelfreflectie.

Treatonomics maakt je dus niet automatisch arm. De trend laat vooral zien hoe mensen omgaan met een economie waarin de klassieke beloningen van volwassen worden (een huis, een auto, financiële vrijheid) steeds minder vanzelfsprekend zijn. Ineens is een Sage-machine kopen dan een vorm van free will.

Meer over geld en werk:

• In deze branches maak je als starter de meeste kans op een baan
• Vraag je je af wat je collega eigenlijk doet? ‘Ghostworking’ wordt steeds groter
• Wat zijn nou precies die ‘recession indicators’ waar iedereen het over heeft?
• Appjes en e-mails na werktijd? Zo deal je met de ‘infinite work era’

Benieuwd naar andere artikelen van NSMBL over Geld & Carrière? Die lees je hier.

Geschreven door Karlijn van Spankeren

Karlijn (27) studeerde Media, Informatie en Communicatie en woont in Amsterdam. Met een flinke dosis schermtijd op TikTok en een vaste plek in het Amsterdamse horeca- en nachtleven weet ze precies welke hotspots, modetrends en sociale hypes je niet wilt missen. Dankzij haar eerdere werk in de parfumwereld is ze bovendien een echte parfumliefhebber en deelt ze graag haar favoriete geuren, nieuwste ontdekkingen en verborgen parels. Via NSMBL schrijft ze het liefst alsof jullie samen in dezelfde vriendinnengroep zitten.